علم شناخت قطعات یدکی خودرو

 يک خودروي معمولي حدودا از 13 هزار قطعه مختلف تشکيل شده که تقريبا هزار و 500 قطعه آن متحرک بوده و با شرايط خاص و با تلرانس خيلي کم که به 0.01 ميليمتر يا حتي کمتر نيز مي رسد با يکديگر کار مي کنند و اين قطعات در خدمت سيستم هاي مختلف خودرو هستند تا همه چيز درست پيش برود.


همانطور که مشخص مي باشد خودرو از هزاران قطعه تشکيل شده است، که اين قطعات به صورت منظم در کنار هم کار ميکنند. لازمه فعاليت در حوزه قطعات يدکي، داشتن  اطلاعات کافي در مورد اين قطعات است تا بتوان ارتباط مناسب و موثر را با مشتريان برقرار کرد و در سريعترين زمان خواسته آنها را تامين نمود و آن را برآورده کرد.هر چقدر اطلاعات شما در اين حوزه بيشتر باشد، مشتريان شما بيشتر در نتيجه فروش و سود شما بيشتر ميگردد. ميخواهيم در اين بخش با آموزش قطعه شناسي اطلاعات شما را در اين زمينه ارتقا دهيم.
خودرو به شرح ذيل به قسمت هاي مختلف تقسيم بندي مي گردد :

1- سيستم توليد قدرت



در اين واحد يا همان موتور انرژي شيميايي بنزين به انرژي مکانيکي تبديل مي شود در موتور حرارت ناشي از سوختن هيدروکربورها به بالاتر از 700 درجه سانتي‌گراد مي رسد که به علت بازده مفيد سيستم حدود يک چهارم حرارت توليد شده به انرژي مکانيکي تبديل مي شود و بقيه به صورت انتقال حرارت به محيط گرم کردن اب و خروج گازهاي حاصل از احتراق از اگزوز تلف مي شود در يک موتور حدودا 120 تا 150 قطعه متحرک وجود دارد که نياز به روغنکاري دارند تا بتوانند بدرستي وظيفه خود را انجام دهند با وجود اين عمر مفيد يک خودرو به طور متوسط 8 سال کار و يا پيمودن 150 هزار کليومتر مسافت است.

 

2- سيستم انتقال قدرت

وظيفه سيستم انتقال قدرت اين است که قدرت توليدي موتور را به چرخ‌ها انتقال دهد که سيستم انتقال قدرت شامل قسمتهاي زير است الف : جعبه دنده يا مبدل گشتاور و سرعت که با ثابت بودن قدرت سرعت دلخواه را در موقعي که مقاومت جاده اندک است و يا گشتاور دلخواه را در موقعي که مقاومت مسير حرکت زياد است فراهم مي کند.

ب : کلاچ که عامل قطع و وصل قدرت است و قدرت موتور را با گيربکس قطع مي کند و امکان تعويض دنده را فراهم مي کند بايد دانست که براي حرکت در شهرهاي بزرگ به ازاي پيمودن هر يکصد کيلومتر مسافت بيش از 700 بار عمل تعويض دنده يا کلاچ انجام مي شود.


3- سيستم فنربندي و تعليق



در خودروهاي جديد دستگاه فنربندي و تعليق در هر دقيقه بيش از 1000 تا 1200 بار نوسان مي کنند تا اطاق و شاسي , سرنشينان را در معرض ضربه هاي ناشي از ناهمواري هاي جاده قرار ندهد و اسايش سرنشينان خودرو را فراهم کند و تسلط راننده بر خودرو نيز افزايش يابد.



 
4- سيستم چرخ بندي و ترمزها



به طور متوسط در هر 90000 کيلومتر مسافت پيموده شده يا هر شش سال کار خودروها هر چرخ حدود 95 ميليون بار چرخش مي کند هر بار که سيستم ترمز نيرو صرف مي کند تا يک خودرو با سرعت 90 کيلومتر در ساعت را متوقف نمايد بر اثر اصطکاک گرمايي تلف مي شود که مي تواند يک ليتر اب را به جوش اورد.

 
5- سيستم بدنه و اطاق و شاسي

بدنه خودروها جديد طوري ساخته مي شود که بتواند کليه قطعات ديگر را نگهداري کند در بدنه خودروهاي متوسط حدود 40 متر مربع ورق فولادي با ضخامت 0.4 تا 1.2 ميليمتر به کار ميرود تا بتواند تنشهاي مختلف را بخوبي تحمل کند.

 
6- سيستم هدايت و فرمان

نيروي متوسطي که لازم است تا بتوان خودرويي را در يک پيچ معمولي هدايت کرد بين 5 تا 10 کيلوگرم مي باشد ولي سيستمهاي جديد فرمان اين نيرو را به حدود 30 گرم تقليل مي دهند.

 
7- سيستم مدارات الکتريکي

از باتري هاي 6 و 12 و 24 ولتي براي راه اندازي و روشن کردن موتور استفاده مي شود سيستم جرقه زني ولتاژ باتري را تا سي هزار ولت افزايش داده براي جرقه زني موتور اماده مي کند در اين گروه همچنين چراغهاي روشنايي و علايم برف پاکنها و بخاري و ديگر وسايل الکتريکي نصب شده است.

 

رادياتور:

رادياتور محفظه اي است به صورت شبکه هاي جدا از هم، که آب را در خود نگه مي دارد و هنگامي که ماشين روشن است آب در شبکه هاي آن به چرخش درآمده و به قسمت هاي مختلف موتور ارسال مي شود و در انواع دو لول و سه لول و چهار لول مي باشد.
 

ترموستات:

ترموستات مانند يک سوپاپ خودکار مي باشد که از درجه ي حرارت آب موتور فرمان مي گيرد و در هنگام سرد بودن آب موتور راه خروجي را مي بندد و در هنگام گرم شدن، راه آب خروجي را باز مي کند و با اين عمل درجه حرارت آب موتور را ثابت نگه مي دارد و در دو نوع مي باشد:1- فانوسي 2- بيمتالي

 
درب رادياتور:

درب رادياتور در دو نوع مي باشد: ساده و سوپاپ دار. در رادياتور هاي امروزي به طور کلي از درب هاي سوپاپ دار استفاده مي شود که اين درب ها فشار آب داخلي رادياتور را افزايش داده و چون با افزايش فشار آب، نقطه ي جوش آب افزايش پيدا مي کند آب رادياتور ديرتر گرم مي شود.
 

پروانه:

پروانه در دو نوع شش پر و هشت پر مي باشد و در پشت رادياتور قرار مي گيرد و باعث خنک کردن آب در رادياتور مي شود و به وسيله شمع پروانه به دينام و چرخ دنده ميل لنگ مرتبط است.
 

واتر پمپ:

واتر پمپ به معناي پمپ آب مي باشد و در قسمت جلوي موتور به پروانه متصل است. واتر پمپ از نوع پمپ گريز از مرکز مي باشد و ورودي آن از مرکز محور مي باشد و به طور شعاعي به خارج از مرکز پرتاب مي کند و داراي دو فنر ( مکش و فشاري ) مي باشد.
 

کويل:

کويل ترانسفورماتور فشار قوي است که وظيفه دارد ولتاژ ضعيف باطري را بين 5 هزار تا 25 هزار ولت افزايش دهد و اين دو عدد در شرايط مختلف کاري موتور مي باشند.
 

دلکو:

دستگاهي است که وظيفه آن تقسيم ولتاژ قوي بين شمع هاي موتور، به کمک چرخش چکش برقي و قطع و وصل مدار اوليه ي جرقه به وسيله ي باز و بسته شدن دهانه ي پلاتين و تنظيم جرقه ي مناسب مي باشد.
 

واير شمع:

وظيفه واير شمع انتقال جريان الکتريسيته از دلکو به سر شمع مي باشد و در دو نوع وجود دارد که نوع اول سيمي و نوع ديگر ابريشمي است و در هنگام استفاده همگي بايد از يک نوع واير شمع باشند.

 
شمع:

شمع به عنوان مهم ترين قسمت مدار جرقه زني محسوب مي شود که ولتاژ تقويت شده کويل را به صورت قوس الکتريکي ( جرقه ) در اتاق احتراق مصرف مي کند.
 

دينام:

در اثر جرقه زدن، باطري ضعيف مي شود. پس براي تقويت برق باطري از ژنراتور يادينام استفاده مي شود و نيز انرژي مکانيکي را به الکتريکي تبديل مي کند.
 

استارت :

دستگاهي است که انرژي الکتريکي را به مکانيکي تبديل کرده و باعث مي شود که چرخ طيار (فلايويل) و ميل لنگ را به حرکت درآورد و باعث روشن شدن موتور شود.
 

اتوماتيک استارت:

اتوماتيک در واقع يک کليد داراي دو سيم پيچ مي باشد و قادر است جرياني حدود 200 الي 300 آمپر را از خود عبور دهد و باعث فعال شدن استارت مي شود و با استارت همراه است.
 

باتري:

دستگاهي است که مي تواند جرياني از برق مستقيم توليد کرده و در خود ذخيره کند و داراي دو قطب مثبت (+) و منفي (–) مي باشد.
 

اگزوز:

سيستم اگزوز وظيفه دارد گازهاي خروجي موتور را ضمن بي صدا کردن آن، به عقب وسيله نقليه انتقال دهد و در بعضي از دستگاه هاي اگزوز تجهيزات مخصوص به کار مي رود که دود اگزوز را تصفيه و بي خطر مي کند. ( گازهاي اگزوز سمي، کشنده و خطرناک هستند.)
 

منيفولد دود:

منيفولدهاي دود با اشکال مختلف ساخته مي شوند. در يک موتور رديفي، منيفولد در کنار موتور قرار مي گيرد و در يک موتور V شکل به هر يک از بلوک سيلندر يک منيفولد دود نصب مي شود. وظيفه ديگر منيفولد دود، گرم کردن منيفولد گاز در موقع سرد بودن مي باشد که با اين وسيله سوخت به صورت بخار درآمده و از مايع شدن آن جلوگيري مي کند.
 

منيفولد گاز:

منيفولد گاز تقريبا مشابه منيفولد دود مي باشد که با اشکال مختلف ساخته مي شود و در کنار موتور بين کاربراتور و سر سيلندر قرار مي گيرد. وظيفه آن رساندن سوخت و هوايي که کاربراتور مخلوط مي کند به وسيله اين رابط (منيفولد گاز ) به شکل گازي به محفظه احتراق در سر سيلندر مي باشد.

 
باک:

منبعي است که سوخت لازم را در خود نگهداري مي کند. باک از چند قسمت عمده تشکيل شده که عبارتند از: 1- سيستم تشکيل دهنده که براي مشخص نمودن مقدار بنزين در باک تعبيه مي شود و 2- ورقه هاي موج گير که باعث مي شود بنزين موجود در باک حالت يکنواخت داشته باشد.
 

پمپ بنزين:

دستگاهي است که بين باک و کاربراتور و در يک طرف بلوکه سيلندر قرار مي گيرد. وظيفه آن مکش بنزين از باک به کاربراتور مي باشد که به وسيله لوله هاي بنزين مرتبطند و پمپ بنزين در دو نوع پمپ بنزين مکانيکي و پمپ بنزين هاي الکتريکي وجود دارد و اکثر پمپ بنزين ها در سمت چپ قرار مي گيرند.

 
کاربراتور:

کاربراتور مهم ترين قطعه در سيستم سوخت رساني مي باشد و وظيفه اصلي آن تهيه مخلوط مناسبي از هوا و سوخت (بنزين) براي شرايط مختلف کار موتور مي باشد. ( ميزان سوخت و هوا به ميزان معين )
 

اويل پمپ:

اويل پمپ يا پمپ روغني به منزله درب موتور مي باشد و به طور کلي در دو نوع دنده اي و روتوري مي باشد و نيروي خود را به وسيله چرخ دنده از سوپاپ مي گيرد و وظيفه آن مکش روغن از کارتر و فرستادن آن به مدار روغن کاري است.
 

فيلتر:

فيلتر براي تصفيه روغن استفاده مي شود و در دو نوع پارچه اي و کاغذي استفاده مي شود. فيلتر پارچه اي را از کتان مي سازند و در بين دو لايه پارچه معمولاً از براده چوب استفاده مي کنند و همچنين فيلتر روغني داراي سوپاپ فرعي مي باشد که در قسمت بالاي آن قرار دارد و در موقع بسته شدن فيلتر سوپاپ باز شده و روغن تصفيه نشده از اين مدار عبور مي کند.
 

سوپاپ فشار:

در مدار روغن کاري يک سوپاپ فشار به کار رفته است که در طرف جلوي پايه فيلتر بسته مي شود و وظيفه اين سوپاپ ثابت نگه داشتن فشار روغن در مدار روغن کاري است که فشار روغن در مدار در حالتي که موتور گرم است بين 9/2 تا 2/3 اتمسفر است (يا 41 تا 45 psi )
 

گيژ روغن:

ميزان روغن در کارتر را نشان مي دهد.
 

سر سيلندر:

قسمت بالاي هر موتور را تشکيل مي دهد و براي باز کردن آن بايد به نکات مهمي توجه کرد و در دو نوع چدني و آلومينيومي مي باشد.
 

سوپاپ:

سوپاپ ها درحقيقت به عنوان دريچه هايي براي ورود و خروج سوخت مي باشد که يک سوپاپ تشکيل شده از: ساق سوپاپ - گايد سوپاپ - سيت سوپاپ - سر سوپاپ
 

واشر سر سيلندر:

واشر سر سيلندر براي آب بندي کردن بين سر سيلندر و بلوکه سيلندر و همچنين آب بندي کردن محفظه احتراق نسبت به بيرون و مجاري آب استفاده مي شود و جنس آن از: 1- آز بست فولادي 2- آز بست با حلقه هاي فلزي 3- مسي آز بستي 4- آلومينيوم تنها مي باشد.
 

پيستون:

قطعه اي استوانه اي شکل مي باشد که شکل ايده آل و مقطع آن بايد به صورت دايره باشد اما در حقيقت پيستون را به شکل بيضي مي سازند. قطر پيستون در خلاف محور گژن پين بيشترين اندازه دارد و در جهت محور گژن پين کمترين اندازه دارد و جنس آن نيز از چدن و آلومينيوم مي باشد.
 

رينگ ها:

جنس رينگ معمولاً از چدن مي باشد و قطر آنها کمي بيشتر از قطر پيستون در نظر گرفته مي شود. تا در هنگام قرار گرفتن در سيلندر به علت خاصيت فنري که دارد به جداره سيلندر فشار وارد کرده و آب بندي لازم را ايجاد نمايد.در موتورهاي چهار زمانه معمولا دو رينگ کمپرسي و يک رينگ روغني وجود دارد.
 

گژن پين:

ميله اي است توخالي که شاتون را به پيستون متصل مي کند و براي اينکه حالت خمش وجود داشته باشد بر روي آن و پس از تهيه آن از فولاد و ستون خارجي آن را سفت مي کنند و براي اتصال آن از سه روش 1- شناور 2- نيم شناور 3- روش پرسي و براي باز کردن آن از آب جوش و روغن داغ استفاده مي شود.
 

شاتون:

ميله ايست رابط بين پيستون و ميل لنگ که حرکت خطي پيستون را به حرکت دوار ميل لنگ تبديل مي کند.

 
فلايويل يا چرخ طيار:

وظيفه فلايويل يا چرخ طيار منظم کردن حرکات ناموزون ميل لنگ و همچنين درگير شدن با دنده استارت مي باشد.